Szamocin i okolice w pamięci mieszkańców

Zdzisław Bzinkowski
Szamocin i okolice w pamięci mieszkańców


Niniejszy tekst sporządził w 1967 roku Zdzisław Bzinkowski opierając się na relacjach ustnych mieszkańców Szamocina, rodziny Smoczyńskich i ich sąsiadów.

Ludność Szamocina w ok. 60% stanowili koloniści niemieccy, mieszkały tu również trzy rodziny żydowskie. W Kobiałce byli sami Polacy, w Grabinie Niemcy i tylko jedna rodzina polska, w Józefowie po połowie Polacy i Niemcy, w Stanisławowie Niemcy i kilka rodzin żydowskich, w Tomaszewie wyłącznie Niemcy. Podczas ostatniej wojny Niemcy przenieśli część swych kolonistów na inne tereny, a miejscowości te w trakcie walk zmiecione zostały z powierzchni ziemi.

Najbliższe kościoły katolickie znajdowały się w Tarchominie i w odległych o 10 km Markach. Po poradę lekarską trzeba było jeździć do Henrykowa lub na Nowe Bródno. Właścicielami sklepów byli na ogół kupcy żydowscy.

Trzy-oddziałowa szkoła w Szamocinie zastąpiona została po I wojnie światowej 4-klasową. Mieściła się ona w jednej izbie, drugą zajmował kościół ewangelicki. Jeszcze dziś widoczne są w Józefowie resztki cmentarza ewangelickiego, na którym grzebani byli koloniści niemieccy mieszkający na terenie Szamocina, Grabiny czy właśnie Józefowa.

Obowiązki nauczyciela z zarazem kierownika szkoły pełnił jednoosobowo Niemiec, który w niedziele jako pastor odprawiał w drugiej części budynku szkolnego nabożeństwa dla miejscowych ewangelików. W szkole wszystkie oddziały uczyły się razem, oddzielone od siebie tylko ławkami. Kiedy jeden oddział miał lekcję głośną, drugi odrabiał w tym czasie prace pisemne.

W 1922 r. powstała w sąsiedniej Kobiałce szkoła 4-klasowa prowadzona w prywatnym mieszkaniu. Przychodziły do niej dzieci z odległości nawet 5 km. Obie szkoły utrzymywali okoliczni gospodarze, przeważnie koloniści, których gospodarstwa były bardziej rentowne od polskich. Otrzymywali oni z Niemiec maszyny rolne, stanowiące wielką nowość w tamtych czasach, korzystali także z niemieckiej pomocy finansowej i fachowej. Szkołę w Szamocinie zlikwidowano po uruchomieniu w latach 30-tych Szkoły Powszechnej w Białołęce Dworskiej.

Kalendarz zapowiedzi
WAŻNE: